PBIM Perceptual Bottleneck
MAT.6.1.1

Karşılaştığı problem durumlarında bir doğal sayının çarpan ve katlarına yönelik muhakeme yapabilme

PBIM-18 İlişki Algısı; PBIM-19 Genelleme Algısı

Matematiksel Kavram

Doğal sayıların çarpanları, katları, çarpan çiftleri ve çarpan-kat ilişkisi

Algısal Yapı

Birincil
İlişki Algısı
İkincil
Genelleme Algısı

Tipik Öğrenci Hataları

Çarpan ile katı ters kullanma; bir sayının çarpanları ile katlarını aynı liste gibi görme; çarpanların sonsuz, katların sonlu olduğunu düşünme; yalnızca ezber listeleri oluşturup karşılıklı bölünebilme ilişkisini açıklayamama

Tanılama Anahtar Kelimeleri

çarpan; kat; bölen; tam bölünme; çarpan çifti; eşit gruplama; dikdörtgensel düzenleme; sayı doğrusu

Birincil Darboğaz

Bir sayının başka bir sayının çarpanı olmasıyla ikinci sayının birinci sayının katı olması arasındaki karşılıklı ilişkiyi algılayamama

İkincil Darboğaz

Belirli örneklerden hareketle çarpan-kat ilişkisine yönelik genel bir matematiksel ifade oluşturamama

Tanılama Soruları

1) 24 nesne hiç artmayacak şekilde kaç farklı grup büyüklüğüne ayrılabilir? 2) 4, 20'nin çarpanıysa 20 ile 4 arasındaki kat ilişkisini nasıl ifade edersin? 3) 6'nın ilk beş katını yaz; bu liste devam eder mi? 4) 18'in çarpanları neden sona erer? 5) Bir sayı 6'nın katıysa 3'ün de katı mıdır?

Kanıt İfadeleri

Öğrenci çarpanları çiftler hâlinde belirler; çarpanların sınırlı, katların devam eden yapı olduğunu açıklar; karşılıklı çarpan-kat ilişkisini sözel ve görsel olarak gösterir; genellemeyi çarpma veya bölmeyle doğrular.

Öğretim Müdahalesi

Nesneleri eşit gruplara ayırma, dikdörtgensel dizilimlerle çarpan çiftlerini gösterme ve sayı doğrusu üzerinde katları işaretleme. Aynı sayı için çarpanlar ve katlar iki sütunda karşılaştırılır; 'a, b'nin çarpanıysa b, a'nın katıdır' ilişkisi model üzerinden ifade ettirilir.

AI Destekli Etkinlik

GPT Çarpan-Kat İlişki Laboratuvarı: AI bir sayı ve günlük yaşam problemi verir; öğrenci eşit grupları, çarpan çiftlerini ve ilk katları belirleyip cevabını çarpma, bölme veya görsel modelle gerekçelendirir.

GPT Analiz Kuralları

Çarpan ve kat yönü ters kullanılıyorsa PBIM-18'i; doğru örneklerden genel ilişkiye ulaşılamıyorsa PBIM-19'u değerlendir. Tekil hesap hatasını doğrudan algısal darboğaz sayma; ilişkiyi sözel veya görsel açıklat.