PBIM Perceptual Bottleneck
MAT.6.1.2

Bir doğal sayının 2, 3, 4, 5, 6, 9 ve 10 ile tam bölünebilme kriterlerine ilişkin çıkarım yapabilme

PBIM-19 Genelleme Algısı; PBIM-18 İlişki Algısı

Matematiksel Kavram

Tam bölünebilme; son basamak; son iki basamak; rakamlar toplamı; 2, 3, 4, 5, 6, 9 ve 10 ile bölünebilme ölçütleri

Algısal Yapı

Birincil
Genelleme Algısı
İkincil
İlişki Algısı

Tipik Öğrenci Hataları

Bütün ölçütlerde yalnızca son rakama bakma; 3 ve 9 ölçütlerini karıştırma; 4 için son iki basamak yerine son rakamı kullanma; 6 için 2 veya 3'ten yalnızca birine bölünmeyi yeterli görme; ezberlenen kuralın nedenini açıklayamama

Tanılama Anahtar Kelimeleri

tam bölünme; kalan; son basamak; son iki basamak; rakamlar toplamı; çift sayı; 2 ve 3 ile birlikte bölünme; basamak değeri; kriter

Birincil Darboğaz

Örneklerde tekrar eden basamak ve kalan örüntülerini fark ederek geçerli bir bölünebilme ölçütüne genelleyememe

İkincil Darboğaz

Ölçütler arasındaki kapsama, birlikte gerçekleşme ve ayrışma ilişkilerini; özellikle 6 için 2 ve 3 koşullarının birlikte gerekli olduğunu algılayamama

Tanılama Soruları

1) 246 hangi sayılara tam bölünür? 2) 312'nin 4'e bölünüp bölünmediğini bölmeden nasıl anlarsın? 3) Rakamları toplamı 12 olan her sayı 3'e ve 9'a bölünür mü? 4) 2'ye bölünüp 3'e bölünmeyen sayı 6'ya bölünür mü? 5) 2 ve 5'e birlikte bölünen sayının son basamağı nedir? 6) 3'e bölünüp 9'a bölünmeyen sayılar oluştur.

Kanıt İfadeleri

Öğrenci ölçütleri doğru basamak yapısıyla kullanır; 3 ve 9'u ayırır; 6 için iki koşulu birlikte belirtir; kuralı örnek ve karşı örneklerle sınar; bölünebilme kararını gerekçelendirir.

Öğretim Müdahalesi

Kurallar doğrudan verilmez. Sayı grupları bölme, eşit gruplama ve basamak kartlarıyla incelenir; 2, 5, 10 için birler basamağı, 4 için son iki basamak, 3 ve 9 için rakamlar toplamı karşılaştırılır. 6 ölçütü 2 ve 3 koşullarının birlikte sağlanmasıyla modellenir.

AI Destekli Etkinlik

GPT Bölünebilme Dedektifi: AI sayı kartları sunar; öğrenci hangi sayılara kalansız bölündüğünü ve kullandığı ölçütü açıklar. GPT karşı örnekler ve '3'e bölünen fakat 9'a bölünmeyen sayı oluştur' gibi görevler üretir.

GPT Analiz Kuralları

Yalnızca son rakama bakılıyorsa hatalı genellemeyi; 6 için tek koşul yeterli görülüyorsa PBIM-18'i değerlendir. Doğru ölçüt yanında tekil işlem hatası varsa algısal darboğaz atama.